Het lezende land

Geen Nederlands huis dat ik tot nu toe bezocht zonder dat ik er muziek vond, of muziekinstrumenten, of zonder twijfel altijd boeken. En wat mij dan altijd het meest opvalt is de verscheidenheid. Wat een variatie in soorten kopjes in hun keukenkasten en soorten boeken op de boekenplanken.
In Irak bijvoorbeeld zal je dat nooit vinden. Bij een soennitische lezer zal je soennitische boeken vinden. Soennitische literatuur, soennitische religieuze boeken, soennitische geschiedenisboeken en soennitische reisboeken naar soennitische heilige plekken. (Dat heeft trouwens wel wat weg van het rijmpje Op de Bibelebontse berg wonen Bibelebontse mensen…) Bij de sjiieten hetzelfde verhaal, alleen zijn al die boeken dan sjiitisch. Een boekenkast in Irak is een spiegel voor haar eigenaar, waarin je niet hem weerspiegelt ziet, maar zijn gedachten.

In Nederland is dat wellicht hetzelfde, alleen moet je dan erg goed kijken naar de boekenkast. En dan moet je de eigenaar zeker vragen wat de laatste tien boeken zijn die hij gelezen heeft. Misschien krijg je dan een idee van waarin hij de laatste tijd is geïnteresseerd.
Bij een vriend die kunstenaar is, zag ik, uiteraard naast allerlei kunstboeken, ook bijvoorbeeld boeken over jihad. Bij een christelijke vriend stond natuurlijk de bijbel, maar ook boeken over de kamasutra, en de geschiedenis van de Sovjetunie. Van een bevriende muzikant leende ik vaak boeken over aboriginalkunst en geologie.

Een ding is zeker: Nederlanders zijn lezers. Dat komt doordat ze niet geboren zijn met een boek, maar ze zijn er zeker wel mee opgegroeid. Annie M.G. Schmidt heeft soms meer ruimte in een Nederlandse kinderkamers dan de kinderen zelf. Er is geen kinderkamer zonder een rijtje boeken vanaf zijn eerste levensjaar tot zijn huidige leeftijd. De boekenkast in de kinderkamer groeit met het kind mee. De glijbaan voor Nederlandse kinderen naar de slaapwereld is een verhaal. Nederlanders lezen hun kinderen voor. En wat ik prachtig vind, is dat in elke bibliotheek er boeken voor elk te vinden zijn, iets wat je in de Arabische wereld niet kan vinden.

In mijn boekenkast in Irak zou je alle binnengedruppelde vertaalde Europese literatuur hebben gevonden (mits ik alles open en zonder censuur zou hebben kunnen neerzetten). Het zou dan waarschijnlijk meer een Europese geest hebben weerspiegeld. Nu in Nederland staan er boeken in het Arabisch, naast dichtbundels van Kopland en J.C. Bloem.
In boekenkasten in Nederlandse huizen zag ik de breedste tijdslijn . Ik zag boeken van Homerus, Gilgamesj, Vergillius, maar ook Luigi Pirandello en Henrik Ibsen. De nieuwsgierigheid van de Nederlandse lezer kent geen grenzen.